Ton van Gelder schreef een wekelijkse column in het Rotterdams Dagblad. Eén van die columns ging over Energetische Meditatie.

ENERGETISCHE MEDITATIE

De rode draad door al mijn epistels aan u, beste lezer, is het belang van meditatie voor een kwalitatief hoogwaardig leven. Gezondheid, wijsheid en geluk zijn de graadmeters hiervoor. Ze hangen met elkaar samen, zijn eigenlijk drie verschillende aspecten van hetzelfde. Ze bepalen de kwaliteit van je leven. Meditatie is de krachtigste techniek die ik ken, het middel om dit drieledige levensdoel te bereiken.

Het belang van mijn eigen leven, zie ik voor een groot deel in dit licht. Ik probeer op alle manieren die mij ten dienste staan om mensen aan het mediteren te krijgen. De reden daarvoor is dat meditatie een mens in staat stelt zichzelf te helpen, zichzelf te bevrijden van het lijden, zichzelf te ontplooien, zichzelf tot zelfrealisatie te brengen. Het is beter hongerige mensen te leren vissen dan om ze een enkele vis te geven. Het is beter om mensen te leren mediteren, dan om ze af te helpen van een enkele klacht.

Om mijn actie radius groter te maken dan alleen mijn patiënten kring, heb ik enige tijd geleden een boek geschreven over meditatie. Het heet "Energetische Meditatie" en was direct het eerste jaar al een van de best verkochte boeken die de uitgever, Schors, had uitgebracht. Dit ondanks het feit dat er al bibliotheken zijn volgeschreven over meditatie. Mijn aanvankelijke schroom (moet er nou nog meer over zoiets simpels geschreven worden?) was daarmee weggenomen. Toen er ook nog een Franse en Duitse vertaling kwam, voelde ik me de koning  te rijk.

De loftuitingen kwamen van alle kanten. Goh, wat een goed boek! Ik mediteer al jaren, maar deze benadering met energie is nieuw voor me. Enzovoort. "Maar DOE je het ook," informeerde ik regelmatig. Nou, nee dus. In veel gevallen bleek dat men weliswaar beter begreep wat meditatie nog meer is dan alleen maar zitten met je ogen dicht, maar dat er in praktische zin weinig van terechtkwam. Meditatie was een rijker concept geworden, niet de toegepaste techniek om het leven te verbeteren.

Het werd me pijnlijk duidelijk dat er nog niet op comfortabele lauweren gerust kon worden. De vraag was en bleef: hoe krijg ik mensen aan het mediteren. Mijn laatste wapen in de strijd is een cursus. Die heet net als het boek "Energetische Meditatie" en gebruikt het boek als werkboek. De achterliggende gedachte is dat het makkelijker is om dingen samen te doen en dat je als trainer mensen door een dood punt heen kan trekken als je er bij bent.

Voordat u massaal in de pen klimt om een inschrijfformulier aan te vragen, wil ik kort uitleggen wat energetische meditatie is en voor wie de cursus geschikt is. De meeste meditatievormen komen oorspronkelijk uit India en zijn ingebed in de vele scholen van het Boeddhisme. Za-Zen, het bekende zitten, is daar een voorbeeld van. Energetische meditatie leunt meer op de Chinese traditie, waar het voelen en manipuleren van energie binnen het Taoïsme een lange en rijke traditie is.

Behalve dit verschil in filosofische wortels, is ook de weg waarlangs verlichting gezocht wordt een andere. Als we de menselijke hoedanigheid opsplitsen in "body - mind - soul", dan is het in alle tradities te doen om "soul" te realiseren. De bekende meditaties proberen van "mind" rechtstreeks naar "soul" te komen. Dit is het directe pad. Geen gemakkelijke weg, zeker niet voor westerlingen zoals wij. Er is ook een pad dat van "mind" via "body" naar "soul" gaat. Deze indirecte weg is nog steeds niet makkelijk, maar toch een stuk toegankelijker dan de rechtstreekse. Energetische meditatie kiest de indirecte weg.

Het startpunt is zoals u ziet in alle gevallen "mind". Dat is een woord waar iedereen iets anders onder verstaat en waar ook veel benamingen voor gebruikt worden. Sommigen spreken van "geest", anderen van "het denken" of het "mentale lichaam". Het feit dat alle tradities vanuit "mind" vertrekken, geeft al aan dat dit de toestand is waarin de meeste mensen de meeste tijd verblijven. Deze "mind-set" kenmerkt zich door een bewustzijnstoestand waarin alle aandacht gevangen is door "het denken", het malen van gedachten in het hoofd, het continu luisteren naar de innerlijke dialoog.

Bij energetische meditatie verplaats je bewust de aandacht van het hoofd naar het lichaam. De innerlijke dialoog verstilt, het lichaamsbewustzijn krijgt opeens kans om tot de aandacht door te dringen. De poort tussen "body" en "soul" is een poort die wagenwijd openstaat. Het is een heel klein stapje om van body naar soul te komen. De poort tussen "mind" en "soul" is veel meer gesloten en is bovendien omgeven door valse poorten - de kopieën die de "mind" ervan maakt - zodat je niet goed kunt weten of je de juiste gevonden hebt. "Mind" is heel behendig in het om de tuin leiden van de zoeker. Het lichaam is niet zo slim, of doortrapt en dus een veel veiliger weg.

Dan de vraag voor wie energetische meditatie een aanrader is. De onervaren spirituele toerist, degene die het leuk vindt om aan dingen te snuffelen voor de lol of vanwege het exotische karakter ervan, kan elke vorm van meditatie kiezen die hij of zij wil. Ook mensen die meditatie vooral als techniek willen gebruiken om zich lekkerder, rustiger en minder gestresst te voelen kunnen naar willekeur kiezen uit een waaier aan mogelijkheden, van yoga tot Zen. Natuurlijk zijn zij bij mij ook welkom, maar waarschijnlijk minder op hun plaats dan elders.

Ik mik voor mijn cursus meer op mensen voor wie de gevangenis van de "mind" ondraaglijk begint te worden, voor wie de behoefte aan bevrijding groot genoeg is geworden om werkelijk diep te willen gaan. Cursisten moeten verder op zijn minst bereid zijn tot zelfreflectie en tot eerlijkheid. Dit pad vereist dat je je op enig moment los durft te maken van je drama's. Dat je de vragen "wie ben ik" en "wat doe ik hier" echt onder ogen wilt zien. Ook helpt het als je van mening bent dat je leven een pad is - een weg tot vervolmaking of zuivering of bevrijding. En dat je leven zin heeft.

Wie op dit moment ziek is, of in de war - wie veel medicijnen of antidepressiva gebruikt, kan beter niet aan deze vorm van meditatie beginnen. Welke vorm je ook aanspreekt, eigenlijk moet je pas denken aan meditatie als je de basis van je leven op orde hebt. Dat wil zeggen dat je redelijk gezond bent, dat je financieel best wel voor jezelf kunt zorgen, dat je bevredigende relaties met andere mensen kunt onderhouden en dat je op een punt bent gekomen waarin je zegt: is dit nu alles? Wat is de zin? Waar gaat het heen vanaf hier?